Trencz i prochowiec

Trencz i prochowiec

Dwurzędowy trencz to jedyny rodzaj płaszcza, który pasuje w zasadzie na wszystkie okazje. Jak wiele innych elementów męskiego ubioru wywodzi się z tradycji wojskowej.

Szarmant

Roman Zaczkiewicz

Urodziłem się w Warszawie w 1980 roku. Jestem magistrem etnologii i antropologii kulturowej z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Studiowałem także na University College London oraz Dublin Institute of Technology. Pracowałem na stanowisku menadżerskim w Bank of Ireland oraz jako naukowiec na University of Oxford.

czytaj bloga

Dwurzędowy trencz to jedyny rodzaj płaszcza, który pasuje w zasadzie na wszystkie okazje. Jak wiele innych elementów męskiego ubioru wywodzi się z tradycji wojskowej. Trencz jest czasem nazywany prochowcem. Określenie prochowiec obejmuje wszystkie rodzaje płaszcza (jedno – i dwurzędowe) wykonane z gabardyny lub gumowanej tkaniny.

Ubrania przeciwdeszczowe

Początki prochowca sięgają Szkocji. Macintosh, w skrócie nazywany pieszczotliwie Mac, jest to synonim ubrania przeciwdeszczowego w Anglii i Szkocji. Wyspy Brytyjskie słyną z regularnych opadów deszczu i nie powinno dziwić, że to właśnie tam rozwijano technologie związane z ubraniami przeciwdeszczowymi. Zaczął Charles Macintosh, szkocki chemik, który jako pierwszy w 1823 roku wynalazł gumowane ubranie. Były to dwie warstwy tkaniny połączone ze sobą gumą. Gwarantowały to dużą wodoodporność, ale nie oddychalność. Pomysł rozwinął w drugiej połowie XIX wieku Anglik Thomas Burberry, który nie tracąc walorów przeciwdeszczowych ubrania, postawił na większą oddychalność. W tkalni drogą eksperymentów podczas obróbki bawełny/wełny stworzył wodoodporne, wiatroszczelne i oddychające gabardyny. Jego ubrania nie miały już w składzie gumy, były natomiast bardzo ciasno tkane i poddane odpowiedniej obróbce chemicznej. Materiał bawełniany/wełniany podczas testów polewano wodą ze szlauchów.

Temat szybko podchwyciła armia brytyjska, której oficerowie nosili płaszcze Burberry już podczas wojen burskich (1880-1902). To właśnie ta firma zaprojektowała słynnego trencza dla brytyjskiej armii podczas I wojny światowej. Wyprodukowano go w ilości ponad pół miliona egzemplarzy.

Z tą wersją wydarzeń nie zgadza się inna brytyjska firma Aquascutum, która twierdzi że to ona wynalazła trencza. Jej założyciel John Emary już w 1851 roku opatentował wodoodporną tkaninę wełnianą, która była używana na płaszcze oficerów kilka lat później podczas wojny krymskiej. Spór jest nie do rozstrzygnięcia. Na szczęście nie ma to dla nas większego znaczenia.

Trencz w okopach

Nazwa trencz pochodzi o angielskiego trench oznaczającego okop. I wojna światowa przebiegała właśnie w okopach. Zimno, deszcz, wiatr, błoto – żołnierze potrzebowali odpowiedniego ubrania chroniącego ich przed siłami natury. Płaszcze z wełny chroniły przed zimnem, ale chłonęły także wodę. Wiosną i latem były za ciepłe. Nie stanowiły także dobrej ochrony przed błotem. Trencze okazały się doskonałą alternatywą dla wełnianych płaszczy.

Najbardziej funkcjonalny prochowiec będzie miał odpinaną wełnianą podszewkę. Ta oryginalna od firmy Burberry była w słynną kratę. W chłodniejsze, jesienne dni będzie bardzo przydatna, ale w ciepłe wiosenne i letnie deszcze może okazać się zbędna.

Trencze pierwotnie występował w kolorze khaki, ale dopuszczalne były także oliwki, beże, granaty, szarości i czernie. Wiele zależało od barw oddziału, z tym, że popularne kiedyś jaskrawe kolory stały się elementem ubrania paradnego. W płaszczach używano tych kolorów na naramiennikach, które obok przynależności informowały także o stopniu żołnierza. Trencze nosili przede wszystkim oficerowie, ale dla niższych rangą w czasie I wojny światowej nie były zabronione.

Trencz w Hollywood

Wraz z końcem I wojny światowej trencze wdarły się triumfalnie nie tylko do mody męskiej, ale także kultury popularnej. Jednym z pierwszych byli amerykańscy gwiazdorzy filmowi James Cagney i Dick Tracy. Kto nie pamięta Casablanki i Humphrey Bogarta ubranego w dwurzędowego prochowca czekającego w rzęsistym deszczu na dworcu kolejowym w Paryżu.

Innym słynnym aktorem ubranym w gabardynowy płaszcz był Peter Falk, jako porucznik Columbo. Peter Sellers, jako inspektor Clouseau, także występował w takim odzieniu w Różowej Panterze. Przychodzi na myśl także Alain Delon w Samuraju. Oprócz aktorów trencz ukochały sobie także aktorki. Nosiły go takie gwiazdy dużego ekranu jak Marlena Dietrich, Audrey Hepburn i Sophia Loren. W Polsce na słowo prochowiec przychodzi od razu na myśl Zbigniew Cybulski.

Prawdziwy trencz

Pojęcie prochowiec obejmuje wszystkie rodzaje płaszczy przeciwdeszczowych wykonanych z gabardyny lub gumowanej tkaniny. Prawdziwy trencz powinien być w fasonie dwurzędowym 5 na 10 (10 guzików na przodach, 5 dających się zapiąć) i posiadać:

  1. Zapinany kołnierz sztormowy
  2. Naramienniki (epolety)
  3. Klapę na prawym barku (oryginalnie chroniącą od wytarcia się paskiem od karabinu)
  4. Skośne kieszenie
  5. Raglanowe rękawy
  6. Metalowe elementy przy kieszeniach w kształcie litery d (oryginalnie służące do zawieszania szabli i mapy)
  7. Pas ze sprzączką biegnący w poprzek pleców, zapinany z przodu
  8. Podwójny materiał w górnej części pleców
  9. Paski tuż nad nadgarstkami spinające ciasno rękawy

Trencz zdobył tak ogromną popularność, bo … po prostu dobrze wygląda. Trudno wskazać osobę, która będzie się w nim źle prezentowała. Prochowiec w zasadzie pasuje do każdego rodzaju ubrania. Można go założyć do zestawów eleganckich (garnituru, zestawu koordynowanego), i sportowo-casualowych (sweter, koszulka polo i dżinsy). Trencz jest tak udanym rodzajem płaszcza, że szybko stał się bardzo popularnym ubraniem w modzie damskiej. Na szczęście nie odbiło się to na popularności prochowca wśród mężczyzn. Nawet w 2014 jest stałym elementem kolekcji wielu firm, w tym naszego Adama Feliksa Próchnika.

min_alain delon

min_Audrey trenchJPG

min_Img338713646

min_humphrey-bogart-casablanca

min_columbo

min_burberry-trench-twill-trench-coat-front-back

min_burberry-trench-coat-in-ww1_555

min_burberry-trench-coat

min_bogart trench

min_Louis-Vuitton-trench

min_marlene-dietrich-and-sophia-loren

min_PRH_3334 small

min_PRH_3433 FB